Fietsen per provincie

Nederland heeft twaalf provincies, en ze verschillen enorm in hoeveel gemeenten ze bevatten: van zes in Flevoland tot zesenvijftig in Noord-Brabant. Die scheefheid bepaalt bij vrijwel iedereen de volgorde waarin de challenge wordt aangepakt.

Per provincie staat hieronder wat het landschap doet, hoeveel gemeenten er zijn, hoe je ze het handigst combineert en welke stations gunstig liggen. Klik een provincie op de kaart of kies uit de lijst.

Waarom de verdeling zo scheef is

Het aantal gemeenten per provincie zegt weinig over de oppervlakte. Noord-Brabant en Gelderland tellen samen 107 gemeenten, ruim een kwart van het hele land, terwijl Flevoland en Groningen samen op zestien blijven. Die verhouding komt uit de geschiedenis: waar veel kleine kernen dicht bij elkaar lagen, bleven er na de herindelingen meer zelfstandige gemeenten over dan in gebieden die in één keer zijn ingepolderd.

Voor een gemeentelijst betekent dat iets praktisch. In Zuid-Holland en Utrecht liggen de grenzen zo dicht op elkaar dat je er op één dag zes of zeven kunt aantikken. In Drenthe of Friesland kost dezelfde afstand je er twee, omdat de kernen verder uiteen liggen en het gebied groter is.

Wat een provincie makkelijk of lastig maakt

Drie dingen bepalen het tempo. Het aantal gemeenten per vierkante kilometer is de eerste: hoe dichter, hoe sneller. De tweede is het spoornet, want een provincie waar elk startpunt per trein bereikbaar is laat je enkele reizen rijden in plaats van lussen. De derde is water.

Dat laatste wordt vaak onderschat. Zeeland heeft maar dertien gemeenten, maar de veerverbindingen en de oversteek naar Zeeuws-Vlaanderen maken de planning lastiger dan de kaart suggereert. Friesland heeft vier eilandgemeenten die elk een eigen bootdag kosten. Noord-Holland heeft Texel. Bij elkaar zijn dat zeven gemeenten in het hele land die je niet zonder veerboot bereikt.

Een volgorde die werkt

De meeste deelnemers werken van binnen naar buiten: eerst de eigen regio, dan de aangrenzende provincies, dan de uithoeken. Dat is logisch, maar het heeft één nadeel. Wie de verre provincies tot het laatst bewaart, houdt aan het eind een reeks losse dagen over die elk een volle reis kosten.

De omgekeerde aanpak werkt voor veel mensen beter: pak vroeg één verre provincie helemaal af, bijvoorbeeld tijdens een vakantie of een lang weekend. Daarna blijft de rest binnen bereik van dagritten, en verschuift de kaart in een tempo dat het project op gang houdt.

Provincies combineren

Provinciegrenzen zijn voor deze uitdaging niets meer dan lijnen op de kaart. Een rit die net over de grens loopt levert bijna altijd extra gemeenten op, en op sommige plekken raken drie provincies elkaar binnen een paar kilometer. Rond Steenwijkerland komen Overijssel, Friesland en Drenthe samen; bij Gorinchem liggen Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Brabant aan hetzelfde rivierengebied.

Dat maakt de randen van een provincie interessanter dan het midden. Wie een dagrit plant, kan er verstandig aan doen die niet in het hart van een provincie te leggen maar juist tegen de grens, zodat één rit in twee lijsten tegelijk aftikt.

De kaart als voortgangsmeter

Per provincie houdt de kraskaart je stand apart bij, en op de kaart hierboven kleurt een provincie mee zodra je er gemeenten aanvinkt. Dat maakt zichtbaar wat een lijst met namen niet doet: welke hoeken van het land nog helemaal open liggen en waar je bijna klaar bent.

In de praktijk werkt dat als planningsinstrument. Een provincie die op tien van de twaalf staat is een ochtend werk; een provincie die nog op nul staat vraagt een reis. Wie de kaart erbij houdt, kiest zijn volgende rit meestal op wat er nog mist en niet op wat er in de buurt ligt.